जेवणाच्या ताटात इंद्रधनुष्य

आज मला एका वाचकांनी इ-मेल ने – ‘कुठले पदार्थ भरपूर खाललेले चालतात?- असा प्रश्न विचारला. म्हणून हा लेख.

माझा एक मित्र, लहानपणी जेवणातली कुठली हि हिरवी किंवा पालेभाजी ‘पॉपाय्ज स्पीनॅच ‘ म्हणून खायचा आणि मग त्या पॉपाय च्या कार्टून सारखं सगळ्या जड वस्तू उचलून बघायचा. तेव्हा वाटायचं की ‘ हा कसला गन्ड्तोय, त्याला हे पण नाही कळत की त्याची आई कोथिंबीर, मेथी, पालक, आंबट चुका, अळू आणि कांद्याची पात सुद्धा ‘पॉपाय्ज स्पीनॅच’ म्हणून खपवते आणि ह्याला वाटतं की त्याने त्याची शक्ती वाढते?’ पण आता त्याचं आणि त्याच्या आईचा कौतुक वाटतं, कारण सगळ्या भाज्या आणि पालेभाज्या खात असल्या मुळे तो खरंच कधी आजारी नाही पडला आणि शाळेत पण तो सगळ्यात शक्तिमान होता.

असे अजून पण बरेच ‘पॉवर फूड्स’ असतात की ज्यात काही विशिष्ट पौष्टिक तत्व असतात जसे की – जीवनसत्व, फायटो-न्युट्रियन्ट (वनस्पती जन्य), फ्लेवोनॉईड, म्युफा, ओमेगा ३ फॅटी अ‍ॅसीड ई. ह्या ‘पॉवर फूड्स’ मधे पुढील पदार्थांचा समावेश होतो:

– हिरव्या/पालेभाज्या: सर्व पालेभाज्या अगदी भरपूर प्रमाणात खाव्यात. त्यात असलेले बीटा- कॅरोटीन, जीवनसत्व ब आणि अ‍ॅन्टीऑक्सिडन्ट्स मुळे डोळे, मज्जातंतू, हृदय ह्यांचे रोगांपासून संरक्षण होते. ह्या शिवाय कर्करोगा विरुद्ध प्रतिकारशक्ती पण वाढते.

– गट्टा कोबी: कोबी, फुलकोबी, ब्रोकोली हे कॉम्प्लेक्स कार्बोहाय्ड्रेट आणि फायबर (चोथा) चे उत्तम स्त्रोत असून, ह्या भाज्या खाल्ल्याने कर्करोगाची शक्यता कमी होते. या शिवाय त्यात बीटा- कॅरोटीन व सर्व ब जीवनसत्व पण असतात.

– केशरी फळे व भाज्या: गाजर, भोपळा, आंबा, रताळे, संत्र ई. पदार्थांमधे कर्करोगाचा प्रतिकार करणारे पदार्थ जसे की बीटा- कॅरोटीन, जीवनसत्व अ, क आणि ई. रोज एखादी तरी केशरी भाजी किंवा फळ खावं.

– टोमॅटो: शिजवलेला टोमॅटो खाल्ल्याने आपल्या शरीरात एक खास प्रकारचे अमायनो -अ‍ॅसीड कार्निटीन तयार होते ज्याने आपले बेझल मेटाबोलिक रेट वाढून शरीरातली चरबी कमी व्हायला मदद होते. टोमॅटो मधे खूप प्रमाणात जीवनसत्व क आणि लाय्कोपीन नावाचे अ‍ॅन्टीऑक्सिडन्ट् असते ज्याने कर्करोग होण्याची शक्यता कमी होते.

– कडधान्य आणि डाळी: एक सर्वसामान्य समजूत म्हणजे ही की डाळी आणि कडधान्यात फक्त प्रथिने असतात. पण त्या व्यतिरिक्त त्याच्यात फायबर, पोटॅशियम, झिंक, लोह्तत्व, जीवनसत्व ब ६ आणि फॉलिक अ‍ॅसीड असते. दुसरं गुण म्हणजे मांस/ कोंबडी व दुग्धजन्य पदार्थांच्या विपरीत, डाळी व कडधान्यात पुष्कळ प्रमाणात प्रथिने असून, तुलनेत फॅट अगदी किरकोळ असते.

– द्राक्ष, बोरं, आवळा, जांभूळ: ही फळं आकारात लहान असली तरी त्यात चांगल्या प्रमाणात अ‍ॅन्टीऑक्सिडन्ट्स, जीवनसत्व क व पोटॅशियम असते ज्यांनी आपले हृदय अधिक स्वस्थ होते व बाकी प्रतिकारशक्ती पण वाढते.

वरील खाद्य पदार्थांव्यतिरिक्त, आपल्या आहारात:
– १/४ वाती दाणे/(फ्लॅक्स किंवा पपई) बिया/तील/अखरोड/बदाम पण असावेत
– मांसाहारी असाल तर आठवड्यातून दोनदा मासे खाणे
– ऑलिव्ह/कनोला/शेंगदाणा/सूर्यफूल ह्या तेलांचा आहारात समावेश असावा
– गव्हाच्या पोळ्या, ज्वारी/बाजरी/नाचणी/नागली च्या भाकऱ्या, दलिया, रवा ह्याचे पदार्थ. ओट्स सारखे हाय फायबर पदार्थ पण आपल्या आरोग्याला लाभदायक असतात.

तात्पर्य- जेवणाच्या ताटात कमीतकमी ४ वेगळे रंग असले पाहिजेत उदा. पोळी, पालकाची पातळ भाजी, लाल भोपळ्याची भाजी, बीटाची कोशिंबीर आणि वरण भात. आपला नेहमीचाच मराठी स्वयंपाक हो!

About Amita

Nutritionist, Foodie, New mum.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

One Response to जेवणाच्या ताटात इंद्रधनुष्य

  1. फार सुरेख मार्गदर्शन करते आहेस गं….!! माझ्यासारख्या खाबूला ही माहिती फारच उपयोगी आहे. !!!

तुमचा अभिप्राय नोंदवा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदल )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदल )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदल )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदल )

Connecting to %s