जेव्हा मी यो-यो होते

आजवर तुम्ही अश्या किती लोकांना बघितलंय कि जे, स्लिमिंग सेंटर, जिम किंवा फॅड डाएट करत असतात तोवर त्यांचे वजन कमी होत राहते आणि मग जसं ते तो उपक्रम बंद करतात तसं पूर्वीपेक्षा पण जास्त वजन वाढलेले असते? किमान एक तरी असे उदाहरण तुमच्या समोर असेलच. माझे पण असेच काही तरी झाले होते. वयाच्या १६ व्या वर्षी माझे वजन ५० किलो होते (उंची ५ फूट ३ इंच). नुकतीच आजारपणातून उठल्या मुळे, माझ्या आई चे सगळे लक्ष मला जास्तीत जास्त पौष्टिक पदार्थ (तिच्या मतानुसार) खायला घालण्या कडे होते. मुळात खाण्याची आवड असल्याकारणाने मला पण ‘लगे हातो’ समोसा, कचोरी, चायनीज, पिझ्झा (मला तेव्हा बहुदा ‘विकतचं ते पौष्टिक’ असं वाटत असावं!) असे पदार्थ खायला निमित्त मिळत होते. २० वर्षाची होईपर्यंत आधी छान गोबरे गोबरे गाल असलेली मुलगी म्हणून खपत असलेली मी, गुडगुडीत (जाड) झाले असून माझे वजन ६५ किलो होते. कॉलेज ला गेल्या वर माझ्या लक्षात आलं कि मला वजन कमी करायला हवंय. तर मग मी उपाशी राहून वजन कमी केले, खूप नाही पण ५ किलो. त्या काळात, मी न्युट्रिशन चा अभ्यास तर करत होते पण स्वताला पण तेच लागू होतं हे माझ्या लक्षात आलं नव्हतं, असं आता मी म्हणू शकते. आणि एका वर्षाने माझे परत वजन वाढलेले होते (६७ किलो), तेव्हा लक्षात आलं कि मी पण ‘यो-यो सिंड्रोम’ मधे अडकले होते.

आपण डाएट करतो म्हणजे आहारातल्या कॅलोरीस कमी करतो. अचानक जेव्हा शरीराला मिळणाऱ्या कॅलोरीस कमी होतात तेव्हा सुरवातीला भराभर वजन कमी होतं. पण जोवर आपण डाएट करणं थांबवतो, तोवर आपले शरीर ‘हंगर मोड’ मधे जातं. शिवाय, आहार कमी झाला कि आपली ‘बेझल मेटाबोलिक रेट’ (BMR) पण मंदावते. अश्या वेळी, डाएटिंग बंद केल्या वर जेव्हा आपण परत आधीची आपली आहार प्रणाली सुरु करतो तेव्हा आपले शरीर ह्या कॅलोरीस ची अत्याधिक प्रमाणात साठवणी सुरु करतं. शिवाय मेटाबोलिक रेट पण कमी झाल्याने, आहारातल्या कॅलोरीस वापरल्या जाण्याची प्रक्रिया पण मंदावते. हवं तेवढं वजन कमी झाल्यावर आपण आधी करत असलेला व्यायाम पण थांबवतो. परिणाम: डाएट सुरु करण्या आधीच्या वजना पेक्षा पण जास्त वजन झालेले असते.

असं कायम डाएट आणि व्यायाम चालू आणि बंद करून जो ‘वजन कमी करणे आणि परत वाढणे’ हा प्रकार होतो, आणि त्या मुळे मंदावलेली बेझल मेटाबोलिक रेट- ह्याला ‘यो यो सिंड्रोम’ असं म्हणतात. आणि एक महत्व ची बाब म्हणजे- डाएट ओंन ऑफ करणाऱ्या लोकांच्या वजनाचा पण एक ‘सेट पोइन्ट’ येतो. हा ‘सेट पोइन्ट’ म्हणजे, डाएटिंग सुरु केल्यावर वजन एका विशिष्ट आकड्यावर अडकणे. उ.दा. ७० किलो वजन असलेल्या वारंवार डाएटिंग करणाऱ्या बाई चे वजन काही केल्या ६६ किलो पेक्षा कमी न होणे. हा पोइन्ट कायम स्वरूपी नसतो, पण ज्यांना डाएट करून लगेच परिणाम बघायची घाई असते, त्यांना सेट पोइन्ट ओलांडणं आवघड जातं. ह्यावर उपाय म्हणजे, निराश न होता डाएट आणि व्यायाम करत राहणे. जरा जास्त दिवसांनी का होईना, सेट पोइन्ट ला मात मिळते.

About Amita

Nutritionist, Foodie, New mum.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

तुमचा अभिप्राय नोंदवा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदल )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदल )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदल )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदल )

Connecting to %s